Wystąpienie: Michał Jaros

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Pragnę przedstawić założenia projektu ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu nowych inwestycji, druk sejmowy nr 3160.

Przedkładany Wysokiej Izbie projekt dokonuje uporządkowania w systemie zachęt inwestycyjnych. Dotychczas kwestia ta była regulowana przez ustawę o specjalnych strefach ekonomicznych z 1994 r. oraz reformującą powyższy system wsparcia inwestycji ustawę o wspieraniu nowych inwestycji z 2018 r. Ustawa o wspieraniu nowych inwestycji stworzyła obecny model pomocy publicznej dla przedsiębiorców, określany mianem Polskiej Strefy Inwestycji. Polska Strefa Inwestycji to instrument przeznaczony dla przedsiębiorców, którzy realizują swoje inwestycje na terenie całej Polski. Wsparcie udzielane jest w formie zwolnienia z podatku PIT lub CIT. Warunkiem przyznania decyzji o wsparciu jest spełnienie przez przedsiębiorcę określonych kryteriów jakościowych i ilościowych. Po latach funkcjonowania instrument ten wymagał pewnych korekt, które mają na celu utrzymanie jego dotychczasowej skuteczności. Przyczyną nowelizacji są wnioski z przeglądu funkcjonowania ustawy o wspieraniu nowych inwestycji dokonanego w 2024 r., do którego zobowiązany był minister właściwy do spraw gospodarki. Wykorzystano także wnioski z przygotowanej w 2025 r. oceny skutków regulacji ex post. Projekt nowelizacji odzwierciela również doświadczenia wynikające ze stosowania ustawy w praktyce, w szczególności w zakresie postępowań administracyjnych. Przez lata Polska Strefa Inwestycji była narzędziem, które skutecznie pobudzało aktywność inwestycyjną przedsiębiorców. W ramach Polskiej Strefy Inwestycji od września 2018 r. do końca września 2026 r. wydano łącznie 4280 decyzji o wsparciu na 173 877 mln deklarowanej wartości oraz 58 483 zadeklarowanych miejsc pracy, czyli blisko 60 tys. To małe miasto. Warto również podkreślić, że polskie przedsiębiorstwa z sektora małych i średnich przedsiębiorstw były beneficjentami aż 65% wszystkich wydanych decyzji w ramach instrumentu. To jest taka bardzo dobra informacja, szanowni państwo, dlatego że te inwestycje, które często kojarzymy z tymi dużymi inwestycjami zagranicznymi, w jakimś stopniu w dużej mierze uzupełniane są przez inwestycje polskich firm, polskich małych i średnich przedsiębiorstw, które nie tylko coraz lepiej sobie radzą na rynku, ale też coraz więcej pieniędzy inwestują w rozwój, korzystając z tego instrumentu, jaki daje Polska Strefa Inwestycji.

Zmieniające się uwarunkowania gospodarcze, w tym postępująca cyfryzacja i, co ważne, robotyzacja procesów, chociaż mówiąc wprost, dalej uważam, że możemy jeszcze więcej procesów zautomatyzować, wymagają natomiast wprowadzenia zmian w konstrukcji tego instrumentu. Celem niniejszego projektu nowelizacji jest utrzymanie atrakcyjności Polskiej Strefy Inwestycji oraz dostosowanie systemu zachęt inwestycyjnych do wygaśnięcia specjalnych stref ekonomicznych. Zgodnie z przepisami wykonawczymi, wydanymi na podstawie wspomnianej ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych z 1994 r., specjalne strefy ekonomiczne funkcjonują do 31 grudnia 2026 r.

Niniejszy projekt w celu uporządkowania systemu przenosi do ustawy o wspieraniu nowych inwestycji rozwiązania potrzebne do funkcjonowania Polskiej Strefy Inwestycji. Docelowo przewiduje się, że ustawa o specjalnych strefach ekonomicznych zostanie uchylona i jedynym aktem prawnym rangi ustawowej regulującym kwestię podatkowych zachęt inwestycyjnych będzie znowelizowana ustawa o wspieraniu nowych inwestycji.

Omówię teraz najważniejsze zmiany zawarte w tym projekcie. Po pierwsze, mamy uzupełnienie ustawy o wspieraniu nowych inwestycji o definicję zarządzającego obszarem. Zmiana bezpośrednio wynika z zakończenia z dniem 31 grudnia 2026 r. funkcjonowania systemu specjalnych stref ekonomicznych. Dotychczas ustawa o wspieraniu nowych inwestycji odnosiła się w tym zakresie do definicji z ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, tak jak wspominałem, z 1994 r.

Po drugie, wprowadzenie Elektronicznej Platformy Polskiej Strefy Inwestycji, tzw. ePSI, elektronizacja procesu wydawania, zmiany, uchylania, wygaszania i stwierdzania nieważności decyzji o wsparciu. To ePSI ułatwi przedsiębiorcom proces ubiegania się o wsparcie. Przedsiębiorcy będą mieli pełen wgląd w status złożonych przez siebie wniosków. Zmiany pozwolą również na usprawnienie wewnętrznych procesów związanych z obsługą wniosków dotyczących decyzji o wsparciu, co pozytywnie wpłynie na tempo ich procedowania.

Po trzecie, wydłużenie maksymalnego okresu obowiązywania decyzji o wsparciu do 20 lat. Ma to ułatwić przedsiębiorcom pełne wykorzystanie przyznanej pomocy i zwiększyć atrakcyjność inwestowania w Polsce. Obecnie czas obowiązywania decyzji wynosi od 10 do maksymalnie 15 lat.

Po czwarte, wprowadzenie dla inwestycji o określonej wartości pomocy publicznej obowiązku uzyskania opinii szefa KAS. W celu zwiększenia pewności podatkowej przedsiębiorców korzystających z tej formy wsparcia w przypadku etapów postępowania administracyjnego dotyczącego wydania i zmiany decyzji o wsparciu wydawana będzie opinia szefa KAS. Projektuje się, że szef KAS będzie wydawał opinie w zakresie elementów decyzji o wsparciu mających wpływ na wysokość dochodu zwolnionego. Przy pomocy publicznej wynoszącej co najmniej 40 mln zł opinia będzie obowiązkowa, a przy mniejszych inwestycjach od 1 stycznia 2029 r. będzie wydawana na wniosek przedsiębiorcy. Ma to dać przedsiębiorstwom większą pewność, jaki dochód rzeczywiście będzie zwolniony z podatku. Według danych historycznych nowe regulacje w danym zakresie dotyczyć mogą średnio 52 decyzji o wsparciu rocznym, które przekraczają próg 40 mln zł wysokości pomocy publicznej, co stanowi ok. 10% wszystkich wydawanych decyzji. Wskazane decyzje stanowią 52% wartości udzielonego wsparcia.

Po piąte, prostsze zasady zwolnienia przy reinwestycjach. Projekt odchodzi od koncepcji ścisłych powiązań. Zwolnieniem ma być objęty dochód z nowej inwestycji określonej w decyzji o wsparciu, co ma uprościć rozliczenia i ograniczyć spory podatkowe.

Po szóste, przystępniejsze warunki dla inwestycji w robotyzację i automatyzację. Przedsiębiorcy spełniający kryterium robotyzacji i automatyzacji nie będą zobowiązani do tworzenia nowych miejsc pracy w związku z realizacją nowej inwestycji.

Po siódme, projekt doprecyzowuje również inne kwestie, m.in. to, w jaki sposób należy rozumieć poziom zatrudnienia oraz przesłanki, kiedy decyzja o wsparciu nie może być zmieniona. Ustawa zmienia także odpowiednie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku dochodowym od osób prawnych.

Podstawowy termin wejścia w życie ustawy to 1 stycznia 2027 r. Ustawa określa także inne terminy wejścia w życie poszczególnych przepisów. To jest bardzo dobry projekt. Mówię oczywiście o Polskiej Strefie Inwestycji i strefach ekonomicznych, które spełniły swoje zadanie, i o infrastrukturze drogowej i kolejowej, która była budowana na różnym poziomie. Te wydatki publiczne poprawiły atrakcyjność inwestycyjną Polski. Zachęta w postaci specjalnych stref ekonomicznych i zwolnień dała szansę wielu firmom, również z zagranicy, na inwestowanie w Polsce. Dzisiaj inwestują również polskie firmy, także z sektora małych i średnich przedsiębiorstw. To są dobre rozwiązania, które wzmacniają pozycję polskiej gospodarki. Co tu dużo mówić, mamy 20. miejsce. Wśród tych 20 gospodarek świata nie znaleźliśmy się przez przypadek. To było działanie wielu rządów, wielu ludzi, którzy wspierali gospodarkę. Dzisiaj tym wszystkim ludziom, którzy budowali przez lata strefy ekonomiczne i te propozycje, którzy wspierali przedsiębiorców na różnych etapach ich aktywności, serdecznie dziękuję. To jest ustawa, która przedłuża funkcjonowanie stref inwestycyjnych i daje szansę na to, żebyśmy jeszcze więcej inwestowali. Liczę na to, że będą nie tylko te duże inwestycje zagraniczne, ale też inwestycje polskie, których jest coraz więcej. Dziękuję, panie marszałku. (Oklaski)